बाजारपेठेत मकर संक्रांतीची धामधूम!

'तिळगूळ घ्या, गोड गोड बोला' असं म्हणत स्नेह आणि जिव्हाळ्याचे नाते दृढ करणाऱ्या मकर संक्रांतीच्या सणाचा उत्साह आज शिगेला पोहोचला आहे. नवीन वर्षातील हा पहिलाच मोठा सण असल्याने राज्यभरातील बाजारपेठांमध्ये नागरिकांची मोठी गर्दी पाहायला मिळत आहे. आज मकर संक्रांतीचा मुख्य दिवस असल्याने सकाळपासूनच महिलांची मंदिरात दर्शनासाठी आणि एकमेकींना वाण देण्यासाठी लगबग सुरू आहे. बाजारपेठा विविधरंगी पतंग, तिळगुळाचे सुगंध आणि वाण साहित्याने अक्षरशः ओसंडून वाहत आहेत.

हळदी-कुंकू आणि वाण खरेदीचा उत्साह

मकर संक्रांतीपासून ते रथसप्तमीपर्यंत सुवासिनींमध्ये हळदी-कुंकू आणि 'वाण' लुटण्याची मोठी परंपरा आहे. या परंपरेसाठी लागणाऱ्या वस्तूंची खरेदी करण्यासाठी महिलांनी बाजारपेठेत मोठी गर्दी केली आहे. पूर्वी केवळ मातीची सुगडं आणि त्यात धान्य भरून वाण दिले जायचे, मात्र आता या प्रथेचे स्वरूप पूर्णपणे आधुनिक झाले आहे.

यंदा बाजारपेठेत स्टीलचे छोटे डबे, पितळी वस्तू, प्लास्टिकचे मल्टिपर्पज कंटेनर्स आणि काचेच्या शोभेच्या वस्तूंना मोठी मागणी आहे. विशेष म्हणजे, यंदा महिलांचा कल 'युटिलिटी गिफ्ट्स' कडे अधिक वाढला आहे. म्हणजेच अशा वस्तू वाण म्हणून दिल्या जात आहेत ज्यांचा रोजच्या जीवनात उपयोग होईल. यामध्ये किचनमधील छोट्या वस्तू, पर्स, सुगंधी अत्तरे आणि कापडी पिशव्यांचा समावेश आहे. काही ठिकाणी पर्यावरणाचे भान राखून झाडांची छोटी रोपेही वाण म्हणून दिली जात आहेत. ५ रुपयांपासून ते ५०० रुपयांपर्यंतच्या वस्तू बाजारात उपलब्ध असल्याने प्रत्येकजण आपल्या बजेटनुसार खरेदी करताना दिसत आहे.

सुगडं आणि पूजेचे साहित्य

आज संक्रांतीच्या दिवशी सुगडं पूजनाला अनन्यसाधारण महत्त्व असते. पहाटेपासूनच महिला सुगडं खरेदी करण्यासाठी बाजारपेठेत गर्दी करत होत्या. पाच सुगडांची मांडणी करून त्यात नवीन आलेले धान्य, हरभरे, ऊस, बोरे, गव्हाच्या ओंब्या आणि गाजर भरून त्यांचे पूजन केले जात आहे. ग्रामीण भागातून मोठ्या प्रमाणावर ही सुगडं आणि पूजेचे साहित्य शहरांमध्ये दाखल झाले आहे. ओवसा करण्यासाठी लागणाऱ्या साहित्याच्या खरेदीसाठी विक्रेत्यांकडे दिवसभर रांगा पाहायला मिळाल्या.

तिळगुळाचा गोडवा आणि चिक्कीची मागणी

मकर संक्रांत आणि तिळगूळ हे समीकरण अतूट आहे. थंडीच्या या दिवसांत शरीराला आवश्यक असलेली उष्णता मिळावी, यासाठी तीळ आणि गुळाचे महत्त्व आयुर्वेदातही सांगितले आहे. बाजारपेठेत यंदा तिळगुळाचे शेकडो प्रकार उपलब्ध आहेत. साखरेच्या पाकातील पांढऱ्याशुभ्र तिळगुळापेक्षा गुळापासून तयार केलेल्या अस्सल गावरान चिक्की, तिळवडी आणि लाडूंना ग्राहकांनी सर्वाधिक पसंती दिली आहे.

यंदा सेंद्रिय गूळ वापरून बनवलेले तिळगूळ हा नवा ट्रेंड पाहायला मिळत आहे. व्यापाऱ्यांच्या मते, आरोग्यविषयक जागरूकतेमुळे लोक साखरेच्या पदार्थांपेक्षा गुळाच्या पदार्थांची मागणी जास्त करत आहेत. शेंगदाणा चिक्की, राजगिरा लाडू आणि सुका मेवा घातलेले विशेष 'प्रीमियम' तिळगूळ आकर्षणाचे केंद्र ठरले आहेत. अनेक गृहिणींनी घरीच लाडू बनवण्यासाठी गावरान तीळ आणि विशेष चिक्कीच्या गुळाची खरेदी केली आहे, ज्यामुळे किराणा बाजारातही मोठी उलाढाल झाली आहे.

लहान मुलांसाठी हलव्याचे दागिने

संक्रांतीच्या काळात लहान मुलांचे 'बोरन्हाण' केले जाते. या खास सोहळ्यासाठी मुलांच्या अंगावर हलव्याचे दागिने घातले जातात. बाजारात यंदा लहान मुलांसाठी हलव्याचे मुकुट, माळा, बाजूबंद, अंगठ्या, बासरी आणि अगदी मोबाईलच्या आकाराचे दागिनेही उपलब्ध आहेत. हे दागिने केवळ पांढऱ्या रंगाचे नसून विविध रंगांच्या हलव्याचा वापर करून आकर्षक बनवण्यात आले आहेत. नववधूंसाठी देखील हलव्याचे दागिने आणि विशेष काळ्या साड्यांची मोठी विक्री झाली आहे. संक्रांतीच्या दिवशी काळा रंग शुभ मानला जात असल्याने कपड्यांच्या दुकानात काळ्या रंगाच्या पोशाखांची मोठी मागणी आहे.

पतंगबाजीची रंगत

संक्रांत म्हटली की आभाळात रंगांची उधळण करणारी पतंगबाजी आलीच. आज सकाळपासूनच घरांच्या छतांवरून आणि मोकळ्या मैदानातून पतंग उडवण्याचा आनंद नागरिक घेत आहेत. यंदा प्लास्टिकच्या पतंगांपेक्षा कागदी पतंगांना ग्राहकांनी अधिक पसंती दिली आहे. विविध कार्टून कॅरेक्टर्स आणि संदेश लिहिलेले पतंग बाजारात आले आहेत. मात्र, प्रशासनाकडून नायलॉन मांजा वापरू नका, असे आवाहन वारंवार केले जात असल्याने देशी सूती मांजाची विक्री वाढली आहे. तरुणाईमध्ये पतंगबाजीचा उत्साह ओसंडून वाहत आहे.

बाजारपेठेतील आर्थिक उलाढाल

गेल्या काही वर्षांच्या तुलनेत यंदा संक्रांतीच्या निमित्ताने बाजारपेठेत मोठी आर्थिक उलाढाल झाली आहे. कपडे, सोने, किराणा, फळे आणि वाण साहित्याच्या विक्रीतून कोटींची उलाढाल झाल्याचा अंदाज व्यक्त केला जात आहे. स्थानिक विक्रेत्यांसाठी हा सण खऱ्या अर्थाने आर्थिक सुबत्ता घेऊन आला आहे. महागाईचा काहीसा फटका बसला असला तरी, परंपरेचा आनंद घेण्याच्या उत्साहात नागरिकांनी कुठेही कसर सोडलेली नाही.

एकूणच, आजची मकर संक्रांत संपूर्ण राज्यात मोठ्या आनंदाने साजरी केली जात आहे. तिळाचा गोडवा, आकाशातील पतंगांची झुंज आणि महिलांचा हळदी-कुंकवाचा उत्साह यामुळे सर्वत्र चैतन्याचे वातावरण आहे. हा सण केवळ निसर्ग परिवर्तनाचा नसून तो नात्यांमधील कडवटपणा दूर करून गोडवा पेरण्याचा आहे, हेच आजच्या बाजारपेठेतील गर्दीवरून सिद्ध होत आहे.