रविवारची सकाळ होती. आठवडाभराच्या धावपळीनंतर घरामध्ये एक संथपणा होता. ती गेल्या काही दिवसांपासून ऑफिसच्या कामामुळे आणि घराच्या जबाबदारीमुळे खूप थकली होती, त्यातच आज तिची तब्येतही थोडी नरम होती. हे ओळखून तिच्या नवऱ्याने विचार केला की, आज तिला थोडा आराम देऊया. तो स्वतःहून किचनमध्ये गेला, चहा बनवला आणि रात्रीची उष्टी भांडी घासायला घेतली. तो आनंदाने गुणगुणत काम करत होता.
तितक्यात सासूबाई हॉलमधून किचनच्या दिशेने आल्या. आपल्या हाताशी खेळणाऱ्या, लाडक्या मुलाला भांड्यापाशी उभं बघून आणि त्याच्या हातात साबण-काथ्या बघून त्यांचा चेहरा कपाळावर आठ्यांनी भरला. त्या सुनेला समोर काहीच बोलल्या नाहीत, पण तावातावाने नणंदेच्या खोलीत गेल्या आणि हळू आवाजात, पण सुनेला ऐकू जाईल अशा सुरात म्हणाल्या, "बघितलंस का ग? आमची सून कशी भारी निघाली! पोराला पार कामाला लावलंय. स्वतः आरामात बेडवर पडलीये आणि पोराला बोटावर नाचवतेय. आमच्या काळात आम्ही ४० अंश ताप असताना सुद्धा अख्ख्या घराचा स्वयंपाक करायचो, पण कधी तुमच्या बाबांना किचनचा उंबरठा ओलांडू दिला नाही. आता काळच बदललाय, पोरं बायकोचे गुलाम झालेत!"
त्या नवऱ्याने आपल्या पत्नीवरचं प्रेम आणि एक 'जबाबदार जोडीदार' म्हणून ते काम केलं होतं, पण सासरच्या नजरेत तो 'बायकोचा गुलाम' ठरला आणि ती 'आळशी सून'.
१. घराची जबाबदारी की फक्त स्त्रीचं कर्तव्य?
आपल्या समाजाची सर्वात मोठी शोकांतिका ही आहे की, आपण घराला 'स्त्रीचं कार्यक्षेत्र' आणि बाहेरच्या जगाला 'पुरुषाचं कार्यक्षेत्र' असं विभागून टाकलं आहे. लग्न झाल्यावर पुरुषाने पैसे कमावून आणले की त्याचं कर्तव्य संपलं, असं मानलं जातं. पण त्या घरामध्ये राहणाऱ्या प्रत्येकाची ती जबाबदारी असते. जेव्हा एखादा पुरुष स्वतःची ताटं उचलतो किंवा केर काढतो, तेव्हा तो कोणावर उपकार करत नसतो, तर तो त्या घरात राहतोय म्हणून त्याचं काम करत असतो.
पण सासू-सासऱ्यांच्या पिढीला हे समजून घेणं कठीण जातं. त्यांच्या काळात पुरुषांनी किचनमध्ये जाणं हे 'कमीपणाचं' मानलं जायचं. दुर्दैवाने, तीच मानसिकता आजच्या सुशिक्षित घरांमध्येही टिकून आहे.
२. 'गुलाम' या शब्दाचा चुकीचा वापर
जेव्हा एखादा पुरुष आपल्या पत्नीच्या कष्टाची जाणीव ठेवून तिला मदत करतो, तेव्हा त्याला 'बायकोचा ऐकणारा' किंवा 'बायकोच्या पदराला धरून फिरणारा' म्हणून हिणवलं जातं. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, हे टोमणे घरातील स्त्रियांकडूनच जास्त येतात. आईला वाटतं की माझ्या मुलावर अन्याय होतोय, पण तिला हे दिसत नाही की तिची सून सुद्धा कोणाची तरी मुलगी आहे आणि ती सुद्धा दिवसभर राबत आहे.
मदत करणारा नवरा हा गुलाम नसून तो एक 'प्रगल्भ' पुरुष असतो. ज्याला हे समजतं की संसाराचा गाडा एका चाकावर चालत नाही. जर पत्नी बाहेर जाऊन पैसे कमवू शकते, तर पतीने घरात येऊन डबा का भरू नये?
३. 'कंडिशनिंग'ची साखळी तोडण्याची गरज
आपण लहानपणापासून मुलांवर असे संस्कार करतो की "मुलांनी रडायचं नाही" आणि "मुलांनी किचनमध्ये जायचं नाही". दुसरीकडे मुलींना "सगळं सहन करायचं" आणि "सुगरण व्हायचं" हे धडे दिले जातात. हेच 'कंडिशनिंग' लग्नानंतर संघर्षाचं कारण बनतं.
जेव्हा एखादी सासू आपल्या मुलाला काम करताना बघून दुखावली जाते, तेव्हा ती नकळत आपल्या सुनेला त्या घरापासून लांब ढकलत असते. सुनेला वाटू लागतं की, या घरात माझ्या कष्टाची किंमत नाही, पण नवऱ्याच्या छोट्याशा मदतीचा मोठा डोंगर केला जातोय. यामुळे नात्यात कटुता निर्माण होते.
४. मुलांच्या भविष्यावर होणारा परिणाम
ज्या घरात वडील आईला घरकामात मदत करतात, तिथली मुलंही तेच शिकतात. ती मुलं मोठी झाल्यावर आपल्या जोडीदाराचा आदर करायला शिकतात. पण ज्या घरात वडिलांना 'राजा'सारखं वागवलं जातं आणि आईला 'नोकरा'सारखं राबवलं जातं, तिथली मुलंही स्त्रियांना दुय्यम लेखू लागतात. त्यामुळे जर तुम्हाला तुमच्या मुलाने भविष्यात एक चांगला पती व्हावं असं वाटत असेल, तर त्याला आज घरातली कामं करू द्या.
५. सासू-सासऱ्यांनी काय विचार करावा?
तुमचा मुलगा जर किचनमध्ये उभा असेल, तर त्याचा अभिमान बाळगा. कारण याचा अर्थ असा की, तुम्ही त्याला एक संवेदनशील माणूस म्हणून घडवलं आहे. त्याला हिणवण्यापेक्षा, "अरे वाह, आज मुलाच्या हातचा चहा मिळणार!" असं म्हणून त्या आनंदाचा भाग व्हा. जेव्हा तुम्ही मुलाला मदत करताना प्रोत्साहन देता, तेव्हा सून खऱ्या अर्थाने त्या घराची मुलगी होते.
निष्कर्ष: घर दोघांचं, तर कामही दोघांचंच!
संसार हा 'पार्टनरशिप'वर चालतो. तिथे कोणी मालक आणि कोणी मजूर नसतं. पुरुषाने घरकाम करणं म्हणजे मर्दानगी कमी होणं नव्हे, तर ती मर्दानगी अधिक समृद्ध होणं आहे. ज्या दिवशी घराघरातला पुरुष झाडू हातात घेताना किंवा भांडी घासताना संकोचणार नाही, आणि सासू त्याला 'गुलाम' न म्हणता 'माझा शहाणा मुलगा' म्हणेल, त्याच दिवशी खऱ्या अर्थाने घराला घरपण येईल.
पुरुषांनो, घराबाहेरच्या जगात तुम्ही कितीही मोठे असाल, पण घराच्या आत तुम्ही एक जोडीदार आहात. तुमच्या पत्नीचा हात बटाटा चिरताना असो वा भांडी घासताना, तिला साथ द्या. कारण तुमची ही छोटीशी मदत त्या नात्यात जे प्रेम निर्माण करेल, ते जगातल्या कोणत्याही महागड्या गिफ्टने मिळणार नाही!