सावधान! 'इन्टिमेट वॉश'चा अतिवापर पडला महागात

महिलांच्या आरोग्यासाठी आणि स्वच्छतेसाठी बाजारात आजकाल अनेक प्रकारची उत्पादनं उपलब्ध आहेत. जाहिरातींच्या झगमगाटात आपण अनेकदा या उत्पादनांच्या फायद्यांकडे पाहतो, पण त्यांचा अतिवापर किंवा चुकीचा वापर किती जीवघेणा ठरू शकतो, याचे एक धक्कादायक उदाहरण नुकतेच समोर आले आहे. एका ४० वर्षीय सुशिक्षित महिलेला केवळ 'व्हजायनल वॉश'च्या अतिवापरामुळे गंभीर संसर्गाचा सामना करावा लागला आणि तिची प्रकृती इतकी खालावली की ती मृत्यूच्या उंबरठ्यावरून परत आली आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, ही महिला एका नामांकित कॉर्पोरेट कंपनीत उच्च पदावर कार्यरत आहे. तिला गेल्या सहा महिन्यांपासून वारंवार युरिनरी ट्रॅक्ट इन्फेक्शन (UTI) चा त्रास होत होता. दरवेळी संसर्ग झाला की ती डॉक्टरांकडे जायची, अँटिबायोटिक्स घ्यायची आणि तिला तात्पुरता आराम मिळायचा. मात्र, काही दिवसांतच हा त्रास पुन्हा डोके वर काढायचा. आश्चर्य म्हणजे, या महिलेला मधुमेह (Diabetes) किंवा किडनी स्टोन यांसारखा कोणताही जुना आजार नव्हता, जो वारंवार होणाऱ्या संसर्गाला कारणीभूत ठरू शकेल. तरीही हा त्रास का होतोय, हे कोणालाच समजत नव्हते.

एका रात्री या महिलेची प्रकृती अचानक बिघडली. तिला १०४ डिग्री इतका तीव्र ताप आला आणि सतत उलट्या होऊ लागल्या. परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून तिला तातडीने रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. जालंधरमधील प्रसिद्ध युरोलॉजिस्ट डॉ. वरिंदर विरदी यांनी जेव्हा तिची तपासणी केली, तेव्हा त्यांना धक्कादायक वास्तव समजले. संसर्ग इतका तीव्र होता की तो केवळ मूत्राशयापर्यंत मर्यादित न राहता रक्तामार्गे थेट किडनीपर्यंत पोहोचला होता. वैद्यकीय भाषेत या अवस्थेला 'युरोसेप्सिस' (Urosepsis) म्हणतात. ही एक अत्यंत गंभीर परिस्थिती आहे, ज्यामध्ये शरीरातील महत्त्वाचे अवयव काम करणे बंद करू शकतात आणि वेळीच उपचार न मिळाल्यास मृत्यू ओढवू शकतो.

डॉक्टरांनी जेव्हा या महिलेच्या जीवनशैलीबद्दल आणि सवयींबद्दल सखोल चौकशी केली, तेव्हा या आजाराचे मूळ कारण समोर आले. ही महिला एका मैत्रिणीच्या सल्ल्यानुसार गेल्या सहा महिन्यांपासून दर ३-४ दिवसांनी न चुकता 'व्हजायनल वॉश' किंवा 'इन्टिमेट वॉश' वापरत होती. तिला असे वाटले होते की, यामुळे तिची वैयक्तिक स्वच्छता अधिक चांगली राहील आणि तिला कोणत्याही प्रकारचे इन्फेक्शन होणार नाही. मात्र, हाच विचार तिच्या जीवावर बेतला.

तज्ज्ञांच्या मते, निसर्गाने मानवी शरीर अत्यंत विचारपूर्वक बनवले आहे. महिलांच्या योनीमार्गामध्ये (Vagina) नैसर्गिकरित्या काही 'चांगले बॅक्टेरिया' असतात, ज्यांना 'लॅक्टोबॅसिली' म्हटले जाते. हे बॅक्टेरिया त्या भागाचे पीएच (pH) संतुलन राखतात आणि हानिकारक जंतूंना वाढण्यापासून रोखतात. जेव्हा आपण सुगंधी साबण, केमिकल युक्त वॉश किंवा स्प्रे यांचा वारंवार वापर करतो, तेव्हा हे चांगले बॅक्टेरिया नष्ट होतात. परिणामी, नैसर्गिक संरक्षण कवच नाहीसे होते आणि बाहेरून येणारे हानिकारक बॅक्टेरिया वेगाने वाढू लागतात. यामुळेच या महिलेला वारंवार युटीआय होत होता.

ठाणे येथील केआयएमएस (KIMS) रुग्णालयाचे युरोलॉजिस्ट डॉ. आकिल खान यांनीही या संदर्भात गंभीर इशारा दिला आहे. ते म्हणतात की, योनीमार्ग हा स्वतःची स्वच्छता स्वतः करणारा अवयव आहे. बाह्य स्वच्छतेसाठी साधे कोमट पाणी पुरेसे असते. कोणत्याही प्रकारचे सुगंधी उत्पादन वापरल्याने तिथला नैसर्गिक ओलावा आणि बॅक्टेरियांचे संतुलन बिघडते. जर एखाद्या महिलेला सहा महिन्यांत दोन पेक्षा जास्त वेळा युटीआय होत असेल, तर फक्त औषधे घेऊन थांबू नये. अशा वेळी 'युरिन कल्चर' आणि 'अल्ट्रासाऊंड' करून संसर्गाचे नेमके कारण शोधणे गरजेचे आहे.

ही घटना आजच्या काळातील सर्व महिलांसाठी एक मोठा धडा आहे. कंपन्यांच्या मार्केटिंगला बळी पडून किंवा ओळखीच्या लोकांच्या सल्ल्याने वैद्यकीय उत्पादने वापरणे टाळले पाहिजे. विशेषतः इन्टिमेट हायजीनच्या नावाखाली विकल्या जाणाऱ्या केमिकलयुक्त उत्पादनांचा वापर करण्यापूर्वी स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे अनिवार्य आहे. वेळीच खबरदारी घेतली नाही, तर स्वच्छतेचा हा अतिरेक थेट आयसीयू (ICU) पर्यंत पोहोचवू शकतो, हे या घटनेवरून स्पष्ट होते.