प्रेमाच्या नावाखाली सायबर जाळे!

इंटरनेटच्या माध्यमातून जोडीदार शोधणे आता खूप सोपे झाले आहे, पण याच सोयीचा फायदा घेऊन सायबर गुन्हेगारांनी आपले जाळे विस्तारले आहे. मॅक्स वुमनच्या व्हिडिओमध्ये ॲडव्होकेट वैशाली भागवत यांनी 'मॅट्रिमोनियल' आणि 'डेटिंग ॲप' फ्रॉडवर अतिशय महत्त्वाची माहिती दिली आहे. हा असा गुन्हा आहे जिथे आर्थिक नुकसानीपेक्षा सामाजिक बदनामीची भीती जास्त असते. गंमत म्हणजे, ही फसवणूक केवळ विशी-तिशीतील तरुणांसोबतच घडते असे नाही, तर आज मोठ्या संख्येने ज्येष्ठ नागरिकही या हनी ट्रॅपचे (Honey Trap) शिकार होत आहेत. प्रेमाची आणि सोबतीची गरज ही मानवी स्वभाव आहे आणि गुन्हेगार नेमकी याच भावनेची शिकार करतात.

या गुन्ह्याची पद्धत अत्यंत साधी पण प्रभावी असते. मॅट्रिमोनियल साईटवर एखादे अतिशय देखणे प्रोफाईल तयार केले जाते. समोरची व्यक्ती स्वतःला डॉक्टर, इंजिनिअर किंवा परदेशात स्थायिक असलेले व्यावसायिक असल्याचे सांगते. काही दिवस सतत गप्पा मारून तुमचा विश्वास संपादन केला जातो. जेव्हा तुम्हाला वाटते की ही व्यक्ती खरोखरच चांगली आहे, तेव्हा अचानक एखादे संकट उभे केले जाते. "मी तुम्हाला भेटायला भारतात येत आहे, पण विमानतळावर कस्टम ड्युटीसाठी पैसे कमी पडत आहेत" किंवा "माझ्या आईचे अचानक ऑपरेशन आहे आणि माझे बँक खाते फ्रीझ झाले आहे," अशी कारणे सांगून पैसे उकळले जातात. एकदा पैसे मिळाले की ती व्यक्ती गायब होते.

व्हिडिओमध्ये एक धक्कादायक उदाहरण दिले आहे, जिथे ज्येष्ठ नागरिक सुद्धा डेटिंग ॲप्सवर सक्रिय असतात आणि गुन्हेगार त्यांना टार्गेट करतात. अनेकदा ज्येष्ठ नागरिक आपल्या मुलांना याबद्दल सांगू शकत नाहीत, कारण समाजाच्या नजरेत ते 'गैर' मानले जाते. गुन्हेगार याच गोष्टीचा फायदा घेतात. ते व्हिडिओ कॉलवर काही अश्लील कृत्ये करण्यास भाग पाडतात आणि त्याचे रेकॉर्डिंग करून ब्लॅकमेलिंग सुरू करतात. व्हिडिओमध्ये वैशाली भागवत यांनी एका केसचा उल्लेख केला, जिथे एका तरुणाला डेटिंग ॲपवर एका मुलीने भेटायला बोलावले, पण प्रत्यक्षात तिथे कोणीच आले नाही. उलट त्याला 'रिफंड'च्या नावाखाली विविध फी भरण्यास सांगून हजारो रुपयांना गंडा घातला गेला. इतकेच नाही, तर त्याला धमकावण्यात आले की, जर त्याने पैसे दिले नाहीत, तर त्याची तक्रार सायबर सेलमध्ये केली जाईल.

फसवणूक झालेली व्यक्ती घाबरून गुन्हेगारांच्या मागण्या पूर्ण करत राहते, पण हे लक्षात घेतले पाहिजे की गुन्हेगाराची भूक कधीच संपत नाही. अशा परिस्थितीतून बाहेर पडण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे 'संवाद'. व्हिडिओमध्ये सांगितल्याप्रमाणे, पालकांनी आपल्या मुलांशी आणि मुलांनी आपल्या पालकांशी मोकळेपणाने बोलणे गरजेचे आहे. जर आपण हे स्वीकारले की, आजच्या काळात जोडीदार शोधण्यासाठी ऑनलाईन प्लॅटफॉर्म वापरणे ही सामान्य गोष्ट आहे, तर फसवणूक झाल्यावर ती लपवण्याची गरज भासणार नाही. जेव्हा फसवणूक उघडपणे बोलली जाते, तेव्हा गुन्हेगाराचे ब्लॅकमेलिंगचे हत्यार निकामी होते.

जर तुमची किंवा तुमच्या ओळखीच्या कोणाची अशा प्रकारे फसवणूक झाली असेल, तर घाबरून न जाता स्क्रीनशॉट्स आणि चॅट्सचे पुरावे जतन करा. सायबर पोलिसांकडे तक्रार नोंदवा. लक्षात ठेवा, अशा प्रकरणांमध्ये महिलांच्या तक्रारींवर पोलीस प्राधान्याने आणि गोपनीय पद्धतीने कारवाई करतात. ऑनलाईन ओळख झालेल्या व्यक्तीवर जोपर्यंत तुम्ही प्रत्यक्ष भेटत नाही आणि त्यांच्या कुटुंबाची खात्री करत नाही, तोपर्यंत आर्थिक व्यवहार करू नका. तुमचे खाजगी आयुष्य डिजिटल जगात शेअर करताना सावधगिरी बाळगणे हीच सुरक्षिततेची पहिली पायरी आहे.