'स्किनकेअर'च्या नावाखाली चेहऱ्याचा बाजार: इन्फ्लुएन्सर आणि वास्तव

आजकाल सोशल मीडिया स्क्रोल करताना १०-१२ वर्षांच्या मुली चेहऱ्यावर महागडे 'सिरम्स', 'रेटिनॉल' आणि 'एएचए-बीएचए' (AHA-BHA) लावताना दिसतात. या ट्रेंडला जगात 'सेफोरा किड्स' (Sephora Kids) असे म्हटले जात आहे. ज्या वयात मुलींनी बागेत खेळायला हवे, मातीत बागडायला हवे, त्या वयात त्या 'अँटी-एजिंग' उत्पादनांचा वापर करत आहेत. हा प्रकार केवळ फॅशन नसून तो लहान मुलांच्या आरोग्याशी खेळणारा एक धोकादायक व्यवसाय झाला आहे.

याला सर्वात जास्त खतपाणी घातले आहे ते 'ब्युटी इन्फ्लुएन्सर्स'नी. इन्फ्लुएन्सर त्यांच्या व्हिडिओमध्ये 'गेट रेडी विथ मी' (GRWM) च्या नावाखाली अशा उत्पादनांची जाहिरात करतात, जी प्रत्यक्षात वयाने मोठ्या लोकांसाठी बनवलेली असतात. लहान मुलांची त्वचा अत्यंत नाजूक आणि संवेदनशील असते. त्यावर अशा रासायनिक प्रक्रिया केल्यामुळे त्वचेचा नैसर्गिक पोत खराब होतो, रॅशेस येतात आणि लहान वयातच त्वचा निस्तेज होऊ लागते.

इन्फ्लुएन्सर्सच्या ग्लॅमरस जगाला भुलून पालकांनाही असे वाटते की, आपल्या मुलीनेही असेच सुंदर दिसावे. कंपन्यांनी सुद्धा त्यांचे मार्केटिंग धोरण बदलले आहे. लहान मुलांना आकर्षित करण्यासाठी रंगात आणि आकारात आकर्षक पॅकेजिंग केले जाते. पण या बाटल्यांमधील रसायनं चिमुरड्यांच्या हार्मोन्सवर सुद्धा परिणाम करू शकतात.

यामागे 'इमेज कॉन्शसनेस' हे मोठे मानसशास्त्रीय कारण आहे. सोशल मीडियामुळे लहान मुलांमध्ये स्वतःच्या रूपाबद्दल न्यूनगंड निर्माण होत आहे. फोटो फिल्टरसारखे दिसण्यासाठी स्किनकेअर उत्पादनांचा भडिमार केला जातोय. यामुळे मुलांच्या मानसिक आरोग्यावर परिणाम होत असून त्यांना 'डिस्मोर्फिया' (Dysmorphia) सारख्या समस्यांना सामोरे जावे लागत आहे.

डॉक्टरांच्या मते, १२-१३ वर्षांपर्यंत साधे मॉइश्चरायझर आणि सनस्क्रीन व्यतिरिक्त कोणत्याही गोष्टीची गरज नसते. पण बाजारात स्किनकेअरच्या नावाने जो गोंधळ सुरू आहे, त्यात पालकांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. मुलांनी काय वापरावे आणि काय नाही, यावर नियंत्रण ठेवण्याची वेळ आली आहे.

सौंदर्य हे बाजारातील बाटलीत नसते, तर ते आरोग्यात असते, हे मुलांना शिकवणे गरजेचे आहे. इन्फ्लुएन्सर्सच्या जाळ्यात अडकून आपल्या पाल्याच्या त्वचेचा बाजार होऊ न देणे ही आजच्या काळाची गरज आहे.