सोमनाथ मंदिराचा नवा अध्याय: ३६३ महिलांना रोजगार देत महिला सक्षमीकरणाचा पॅटर्न सादर!

गुजरातमध्ये स्थित असलेले आणि बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी प्रथम स्थान असलेले श्री सोमनाथ मंदिर सध्या एका विशेष कारणामुळे देशभरात चर्चेचा विषय ठरत आहे. हे मंदिर केवळ धार्मिक आणि आध्यात्मिक केंद्र न राहता, आता महिला सक्षमीकरणाचे एक प्रेरणादायी केंद्र म्हणून उदयास आले आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या मार्गदर्शनाखाली कार्यरत असलेल्या श्री सोमनाथ ट्रस्टने एक क्रांतिकारी पाऊल उचलत ३६३ स्थानिक महिलांना थेट रोजगार उपलब्ध करून दिला आहे. या उपक्रमामुळे ग्रामीण भागातील महिलांच्या हाताला काम तर मिळालेच आहे, पण त्यासोबतच त्यांना समाजात मानाचे स्थान आणि आर्थिक स्थैर्यही लाभले आहे.

सोमनाथ मंदिराच्या या उपक्रमाकडे केवळ नोकरी म्हणून न पाहता एक सामाजिक बदल म्हणून पाहिले जात आहे. मंदिरात येणाऱ्या लाखो भाविकांचे व्यवस्थापन, प्रसाद वितरण, स्वच्छता, आयटी विभाग आणि सुरक्षा अशा विविध जबाबदाऱ्या या महिला अत्यंत कार्यक्षमतेने पार पाडत आहेत. विशेष म्हणजे, यातील बहुतांश महिला या परिसरातील ग्रामीण आणि आर्थिकदृष्ट्या मागास कुटुंबातील आहेत. सोमनाथ ट्रस्टने त्यांना आवश्यक ते प्रशिक्षण देऊन व्यावसायिकरीत्या सक्षम केले आहे. आज मंदिराच्या दैनंदिन कामकाजात या महिलांचा सहभाग अत्यंत मोलाचा ठरत असून, त्यांच्यामुळे मंदिराच्या व्यवस्थापनात अधिक शिस्त आणि सुटसुटीतपणा आल्याचे पाहायला मिळत आहे.

महिला सक्षमीकरणाचा हा प्रवास केवळ रोजगारापुरता मर्यादित नाही. या महिलांना दिल्या जाणाऱ्या कामाच्या स्वरूपामुळे त्यांच्यात कमालीचा आत्मविश्वास निर्माण झाला आहे. अनेक महिलांनी सांगितले की, पूर्वी त्या केवळ घरापुरत्या मर्यादित होत्या, मात्र आता त्या स्वावलंबी झाल्या आहेत. त्यांच्या मुलांचे शिक्षण आणि कुटुंबाचा उदरनिर्वाह आता अधिक चांगल्या प्रकारे होत आहे. मंदिरात येणाऱ्या भाविकांनाही या महिलांच्या सेवाभावी वृत्तीचा आणि शिस्तीचा चांगला अनुभव येत आहे. प्रसाद बनवण्यापासून ते भाविकांना मार्गदर्शन करण्यापर्यंतच्या सर्व आघाड्यांवर या भगिनी समर्थपणे उभ्या आहेत.

श्री सोमनाथ ट्रस्टच्या या निर्णयामुळे 'बेटी बचाओ, बेटी पढाओ' आणि 'महिला सशक्तीकरण' यांसारख्या मोहिमांना जमिनी स्तरावर बळकटी मिळत आहे. धार्मिक संस्थांनी सामाजिक उत्तरदायित्व कशा प्रकारे पार पाडावे, याचा एक उत्कृष्ट वस्तुपाठ सोमनाथ मंदिराने घालून दिला आहे. स्थानिक अर्थव्यवस्थेला चालना देण्यासोबतच महिलांना मुख्य प्रवाहात आणण्याचे हे कार्य खरोखरच कौतुकास्पद आहे. या मॉडेलमुळे भविष्यात इतर मोठी मंदिरे आणि धार्मिक संस्थाही अशाच प्रकारे महिलांना रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देतील, अशी आशा व्यक्त केली जात आहे. सोमनाथची ही पुण्यभूमी आता खऱ्या अर्थाने महिलांच्या प्रगतीची आणि स्वाभिमानाची भूमी बनली आहे.