वारसा, विश्वास आणि नव्या क्षितिजांचा ध्यास

भारतीय उद्योगजगतात किर्लोस्कर हे नाव केवळ एका व्यवसायाचे नसून ते सचोटी, गुणवत्ता आणि आंतरराष्ट्रीय संबंधांच्या एका भक्कम पायाचे प्रतीक आहे. तीन वर्षांपूर्वी जेव्हा ज्येष्ठ उद्योगपती विक्रम किर्लोस्कर यांचे अकाली निधन झाले, तेव्हा उद्योगजगतासमोर एकच प्रश्न होता – हा विशाल वारसा पुढे कसा जाणार? मात्र, त्यांच्या पत्नी आणि व्यवसायातील दीर्घकाळाच्या भागीदार गीतांजली विक्रम किर्लोस्कर यांनी केवळ हा वारसा जपलाच नाही, तर आपल्या धोरणी नेतृत्वाखाली तो नव्या उंचीवर नेऊन ठेवला आहे. दुःखाचे रूपांतर संकल्पात कसे करावे, याचे त्या एक मूर्तिमंत उदाहरण ठरल्या आहेत.

गीतांजली किर्लोस्कर यांचा हा प्रवास केवळ एका वारसा हक्काने मिळालेल्या पदाचा नाही, तर तो दशकांच्या अनुभवाचा आणि दूरदृष्टीचा परिपाक आहे. विक्रम किर्लोस्कर यांनी जेव्हा टोयोटासारख्या जागतिक दिग्गज कंपनीला भारतात आणले, तेव्हापासून गीतांजली या प्रवासात त्यांच्या सोबत होत्या. इंडो-जपानी संयुक्त उपक्रमांच्या उभारणीत त्यांचा मोलाचा वाटा राहिला आहे. 'डेन्सो किर्लोस्कर' सारख्या महत्त्वाच्या भागीदारीतून त्यांनी ऑटोमोबाईल क्षेत्रात आपली वेगळी ओळख निर्माण केली. जपानी कार्यसंस्कृती, तिथल्या पद्धती आणि दीर्घकालीन संबंधांचे महत्त्व त्यांना विक्रमजींच्या सहवासात जवळून उमजले होते. आज याच अनुभवाच्या जोरावर त्यांनी भारत-जपान व्यापार संबंधांमध्ये स्वतःचे एक अढळ स्थान निर्माण केले आहे.

विक्रम किर्लोस्कर यांच्या निधनानंतरचे तीन वर्ष हे गीतांजली यांच्या नेतृत्वाची खरी कसोटी पाहणारे होते. मात्र, त्यांनी अतिशय शांतपणे आणि संयमाने या साम्राज्याची धुरा सांभाळली. मोठ्या इंडो-जपानी जॉइंट व्हेंचर्सपासून ते किर्लोस्कर रिअल इस्टेट व्यवसायापर्यंत, त्यांनी प्रत्येक ठिकाणी नेतृत्वाचा एक 'स्मूथ' ट्रान्झिशन घडवून आणला. त्यांच्या या प्रवासात सातत्य, पारदर्शक प्रशासन आणि धोरणात्मक स्पष्टता दिसून येते. त्यांनी केवळ जुने संबंध टिकवले नाहीत, तर गेल्या तीन वर्षांत ऑटो क्षेत्रात नवीन जपानी कंपन्यांशी भागीदारी करून गुंतवणुकीचे नवे मार्ग मोकळे केले आहेत.

आज 'किर्लोस्कर सिस्टिम्स प्रायव्हेट लिमिटेड'च्या अध्यक्षा आणि व्यवस्थापकीय संचालिका म्हणून त्या केवळ वारसा पुढे नेत नाहीत, तर तो विस्तारत आहेत. विशेषतः शाश्वत ऊर्जा आणि 'ग्रीन मोबिलिटी' (हरित गतिशीलता) क्षेत्रात त्यांनी घेतलेले पुढाकार हे भविष्यातील गरजा ओळखून घेतलेले निर्णय आहेत. त्यांच्या या प्रवासात त्यांची कन्या मानसी टाटा यांची त्यांना खंबीर साथ लाभली आहे. आई आणि मुलगी या जोडीने विक्रम किर्लोस्कर यांनी जपलेली मूल्ये, त्यांची कार्यपद्धती आणि जपानी संस्कृतीबद्दलचा आदर तसूभरही कमी होऊ दिला नाही.

गीतांजली किर्लोस्कर यांची ओळख आज केवळ एका 'अब्जाधीश उद्योगपती' म्हणून मर्यादित नाही. त्या विविध थिंक टँक्स, सार्वजनिक धोरण मंच आणि व्यापार संस्थांमध्ये महत्त्वाच्या भूमिकेत आहेत. भारत आणि जपानमधील व्यापारी संबंधांचा त्या एक महत्त्वाचा दुवा बनल्या आहेत. जपानी लोकांशी संवाद साधण्याचे कौशल्य आणि त्यांच्या कामाच्या शिस्तीशी असलेली त्यांची नाळ, यामुळे जपानमधील उद्योजकांमध्ये त्यांच्याबद्दल प्रचंड आदराची भावना आहे.

एका मोठ्या साम्राज्याची धुरा सांभाळत असताना, कौटुंबिक दुःख बाजूला ठेवून व्यावसायिक जबाबदारी पार पाडणे सोपे नसते. परंतु, गीतांजलीजींनी आपल्या बुद्धिमत्तेने आणि भागधारकांशी असलेल्या दृढ संबंधांच्या जोरावर हे साध्य केले आहे. त्यांचा हा प्रवास एका अशा महिलेची कथा सांगतो, जिने प्रतिकूल परिस्थितीतही आपली जिद्द सोडली नाही. त्यांनी सिद्ध करून दाखवले आहे की, नेतृत्व हे केवळ अधिकाराने मिळत नाही, तर ते विश्वासाने आणि कर्तृत्वाने कमवावे लागते.

आज किर्लोस्कर समूह ज्या वेगाने विस्तारत आहे, त्यामागे गीतांजली किर्लोस्कर यांची शांत पण कणखर जिद्द आहे. ऑटोमोबाईल आणि ऑटो कंपोनंट्स क्षेत्रात नवनवीन प्रयोग करत असताना, त्यांनी पर्यावरणाचे रक्षण आणि तंत्रज्ञानातील प्रगती यांचा उत्तम मेळ घातला आहे. विक्रम किर्लोस्कर यांनी पाहिलेली स्वप्ने आज त्यांच्या डोळ्यांदेखत सत्यात उतरत आहेत आणि त्याहीपेक्षा मोठी स्वप्ने पाहण्याचे बळ या समूहाला गीतांजली यांच्या नेतृत्वामुळे मिळाले आहे. भारतीय उद्योगजगतातील एक सामर्थ्यशाली आणि प्रेरणादायी महिला नेतृत्व म्हणून गीतांजली विक्रम किर्लोस्कर यांचे नाव आज आदराने घेतले जात आहे.